Başlangıç » Genel Bilgiler » Bölüm Hakkında » İsim Değişikliği Gerekçeleri

İsim Değişikliği Gerekçeleri

“JEODEZİ VE FOTOGRAMETRİ MÜHENDİSLİĞİ” BÖLÜM İSMİNİN

“GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ” OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ GEREKÇELERİ

 

 

Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri, Akademik Kurul’da görüşerek oy birliğiyle, “Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü” adının “GEOMATİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ” olarak değiştirilmesini önerme kararı almıştır. Bu öneri, bölüm kurulunda görüşülmeden önce meslek kamuoyunda tartışılmış  ve yurtdışı örneklerine de bakılarak sonuçlandırılmıştır. Burada söz konusu isim değişikliğin gerekçesi kısaca özetlenecektir.

 

Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği ya da Harita Mühendisliği olarak tanımlanan bölüm isimleri, yukarıda belirtilen Geomatik isminin kapsadığı alanları tam anlamıyla kapsamamaktadır. MÜDEK ve ABET gibi akredite kuruluşlarının, mühendislik eğitim kalitesinin yükseltilmesine ve verilen eğitimin uluslararası standartlaştırılmasına yönelik teşvik ettiği de düşünüldüğünde, bölüm adının gözden geçirilmesi gereğini ortaya koymuştur.

 

Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliğinin görev alanında önemli değişim yaşanmamakla beraber, çağın yaşadığı teknoloji devrimi, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliğinin içeriğinde son 10–20 yılda önemli değişimlere neden olmuştur. Bilişim, iletişim, elektronik ve yapay uydu ve konum belirleme sistemlerinde meydana gelen gelişmeler Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliğinin rutin uygulamalarına Küresel Konumlama Sistemi (GPS), uzaktan algılama, görüntü işleme, lazer tarayıcılar, ölçme ve çizim sistemlerinin otomasyonu ve yeni hesap algoritmaları gibi konuları katmıştır. Yeni olanaklar değişik ölçeklerde Coğrafi Bilgi Sistemi

(CBS) tasarımının, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliğinin en önemli etkinliklerinden biri haline gelmesine yol açmıştır. CBS olgusu ile giderek büyüyen global bir bilgi pazarı oluşmuş, bu pazarı verimli kılmak için ulusal ve uluslar arası düzeyde bir dizi standart çalışması başlatılmıştır. Bu çalışmalar yoğun bir biçimde yayılarak sürmektedir. Söz konusu çalışmalara örnek olarak, ülkemizde Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgilerini Üretme Yönetmeliği, Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Eylem Planı, Avrupa’da EUROGI (European Umbrella Organisation for Geographic Information), INSPIRE (The INfrastructure for Spatial Information in Europa) ve uluslar arası düzeyde ISO TC 211 OGC (The Open Geospatial Corsortium, Inc.) ve daha pek çok organizasyon sayılabilir. ISO TC211 standartlarının, “Coğrafi Bilgi/Geomatik -Personelin Eğitimi ve sertifikasyonu” Baslıklı 19122 no.lu projesi kapsamında “Geomatik Mühendisliği”, teknolojik bakış açısı ve görev ve hizmetlere yönelik bakış açısı olmak üzere asgari iki bakış açısına göre değerlendirilmektedir.

 

Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliğinin yeni içerik tanımı mekânsal veri üretimi, verilerin korunması, işlenmesi, analizi, yeni verilere dönüştürülmesi ve yaratılan mekânsal bilginin yönetimi, görselleştirilmesi ve sistemler arası iletişimi olarak özetlenebilir. Yaklaşık 10 yıldan beri dünyada bu içerik ile yeniden yapılanan ve farklı ülkelerde üniversitelerin farklı isimlerle anılan Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği bölümleri GEOMATİK adında anlaşmış görülmektedir. Akademik ve sektörel alanda “Geomatik Mühendisliği” terimi özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da güçlü kabul görmektedir. Avrupalıların bir kısmı daha çok bu çağdaş yapılanmayı “Geoinformatik” terimi ile ifade etmeyi tercih ederken Avustralya’da “Mekansal Bilgi Bilimi” ismi ağırlık kazanmaya başlamaktadır. Güney Afrika’da ise hem “Geomatik” hem de “Geoinformatik” terimleri birlikte yaygın olarak kullanılmaktadır. Tercih edilen terminoloji, tarihsel gelişmelerin ve mevcut eğitim sistemlerinin bir fonksiyonu olarak görünmektedir. Aşağıdaki (Yurtdışı Örnekler isimli) listede dünyanın ileri gelen bazı üniversitelerinin son 10 yılda değişen isimleri verilmektedir. Liste daha da uzatılabilir. Bölüm ders programları ve ders içerikleri, 1997 yılından beri tüm dünya ülkeleri üniversitelerinin ilgili bölümlerindeki değişiklikler izlenerek güncellenmektedir. Geo ve matik sözcüklerinden oluşan GEOMATİK sözcüğü (geo) yer ve (matik) yapar, yapmak anlamlarının birleşiminden türetilerek, yeryuvarını yeryüzünü yapar, modeller anlamında kullanılmaktadır. Gerek “Geo” sözcüğü (jeodezi, jeoloji, coğrafya vb. sözcükleri içinde) gerekse “matik” sözcüğü (otomatik, bankamatik, vb. sözcükler içinde) kullanılagelmektedir. Bu nedenle GEOMATİK yabancı bir kelime olmakla birlikte en az Jeodezi ve Fotogrametri sözcükleri kadar da Türkçeye yakındır.

 

Gerek çağdaş, sektörel yapılanma gerekse mesleğimizdeki teknolojik gelişmeler göz önünde bulundurulduğunda Harita Mühendisliği isminin mesleğimizi tam olarak yansıtmadığı düşünülmektedir. Fakat Geomatik” sözcüğü, ETH-Zurich (İsviçre) kaynaklarında belirtildiği şekilde, Geodezi+Geoinformatik kelimelerinin birleşiminden türetilmiş ve İngilizcede Geomatics; Fransızcada Geomatique ve Latincede Geomatica kelimelerine karşılık gelmektedir. Latince’de yeralan Geos=Yer ve Informatics= Bilişim sözcüklerinin bileşiminden türetilmiş bir sözcüktür. Geomatik terimi, özellikle ölçme ve görselleştirme bilimlerinde çığır açan elektronik hesaplama potansiyelinin ve bilgisayar destekli tasarım olanaklarının artmasına bağlı olarak 1980’lerden sonra bilimsel alanda yerini almıştır.

 

Geomatik, mekansal objelere ait bilgilerin toplanması, depolanması, işlenmesi, analizi, gösterimi ve kullanıma sunulması teknolojisidir. Dünyada en hızlı gelişen sektörler arasında yer alan geomatik teknolojisinin içerdiği konular arasında jeodezi, ölçme, fotogrametri, uzaktan algılama, kartografya, coğrafi/arazi bilgi sistemleri, küresel navigasyon uydu sistemleri (GNSS) ve veritabanı sistemleri yer almaktadır. Geomatik kavramının teorik temelini ise matematik, fizik, istatistik, astronomi, jeodezi, uydu teknolojisi ve bilgisayar bilimleri oluşturmaktadır.

 

Geomatik Mühendisliği birçok farklı kaynaktan elde edilen konumsal/mekansal referanslı bilginin bilgi sistemlerinin içerisinde yönetilmesi süreçlerini kapsamaktadır. Geomatik Mühendisliği yersel ve fotogrametrik yöntemlerle uydu ve bilgisayar teknolojilerinden yararlanarak yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün ülkenin gereksinim duyduğu ve istenilen ölçekteki topografik ve tematik haritalarının üretilmesi, Coğrafi Bilgi Sistemlerinin oluşturulması, kıta hareketlerinin belirlenmesi, kırsal ve kentsel toprak düzenlemelerinin yapılması, tüm yatırım ve mühendislik hizmetlerinin altyapısının oluşturulması, yeryüzünün dört boyutlu olarak ölçülmesi, haritalanması ve modellenerek gösterimi aşamalarında söz sahibi olan bir mühendislik bilimidir. Çağımızın “Bilişim Çağı” olarak nitelendirilmesine yol açan, bilgisayar ve uydu teknolojilerindeki gelişme düzeyi sektörümüzün çalışma alanını mekana ait konum dahil tüm bilgilerin teknolojik kazanımı, işlenmesi ve sunumu bağlamında da geliştirerek genişletmiştir. Anlaşılacağı üzere gerek uluslar arası isim bütünlüğü gerekse anlam ve içerik bakımından Geomatik Mühendisliği ismi bölümümüzü oldukça iyi ifade edebilmektedir.

 

Geomatik Mühendisliği konumsal/mekansal bilgi üretimi ile yönetimine odaklanan ve hızla gelişme gösteren bir disiplindir. Konum/mekan, görselleştirme ve analiz işlemleri için, birçok farklı kaynakta bulunan veri ve bilgilerin bütünleştirilmesinde temel faktör olarak öne çıkmaktadır. Dünyada varolan hemen hemen tüm veri ve bilgiler konum/mekanla ilişkili olan veri ve bilgilerdir. Konum/mekanla ilişkili bilgi ve uygulamalarda Geomatik Mühendisleri sözsahibidir.

 

Mesleğimiz, ilk ortaya çıkısından bugüne kadar uygarlık birikimlerini hızla kullanan, teknolojik gelişmeleri kendi gereksinimlerine uyarlayarak gelişmesini sürdüren bir disiplin olarak bilinir. Geomatik mühendisliği eğitimi, ülkemizde farklı kurumlarda “Harita-Kadastro Mühendisliği”, “Harita Mühendisliği”, “Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği” gibi isimlerle de anılmaktadır. 2005 yılında İTU Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü ABET değerlendirme çalışmaları sonuç raporunda da bölüm isminin dünyadaki örnekleri doğrultusunda GEOMATİK olarak değiştirilmesinin uygun ve yararlı olacağı ifade edilmiştir.

İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Geomatik Mühendisliği yüksek lisans ve doktora programı 2004 yılından itibaren mezun vermektedir. Bu durum ülkemizdeki diğer üniversitelere de yansımış, bazı yükseklisans programları adlarını benzer biçimde değiştirmişlerdir.  İstanbul Teknik Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü Mart 2009 tarihinde Üniversitelerarası Kurul onayı ile adını “Geomatik Mühendisliği Bölümü” olarak değiştirmiştir. Geomatik Mühendisliği programı adı, 2010 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYM) Kılavuzu S.51 Tablo-4’de MF-4 puan türü ile öğrenci alan 4 yıllık yükseköğretim programları listesinde de yerini almıştır. Ayrıca Okan Üniversitesi bünyesinde de Geomatik Mühendisliği Bölümü eğitim öğretim faaliyetlerine devam etmektedir.

 

Sonuç olarak yukarıda belirtilen sebeplerden dolayı bölümümüzün isminin yeni çağdaş, sektörel yapılanma ve teknolojik gelişmeler ışığında Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliğini aşarak “Geomatik Mühendisliği” olarak anılması gereği gündeme gelmiştir. Bu bağlamda Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi bünyesinde bulunan Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümünün isminin de Geomatik Mühendisliği olarak değiştirtmesinin doğru bir karar olacağı kanısına varılmıştır.

 

 

Yurt Dışı Örnekler:

 

University of Calgary (Canada) Department of Geomatic Engineering

http://www.geomatics.ucalgary.ca/

 

British Colombia Institute of Technology (England)

Department of Geomatics http://www.bcit.ca/

 

University of Florida (USA) Geomatics http://www.surv.ufl.edu/

 

Oregon Institute of Technology (USA)Department of Geomatics http://oit.edu/Default.aspx?DN=2570,2557,

 

Purdue Üniversity (USA) Land Surveying and Geomatics Engineering

http://www.ecn.purdue.edu/Geomatics/

 

Üniversitat Karlsruhe (Germany)Geodaesie und Geoinformatik

http://www.gik.uni-karlsruhe.de/geodasie und geoinformatik.html

 

University College London (England) Department of Geomatic Engineering

http://www.ge.ucl.ac.uk/

ETH Zurich (Switzerland) Geomatik and Planung http://www.geomatik.ethz.ch/

 

University of New Brunswick (Canada) Geodesy and Geomatic Engineering

http://gge.unb.ca/HomePage.php3

 

The University of Melbourne (Australia) Faculty of Engineering Department of Geomatics

http://www.sli.unimelb.edu.au/

 

Dublin Institute of Technology (Ireland) Department of Geomatics

http://www.dit.ie/DIT/built/geomatics/index.html

 

Wuhan University (China) School of Geodesy and Geomatics

http://www.sgg.whu.edu.cn/